ΕΝΕΡΓΕΙΑ

 

Ενέργεια στην Ουκρανία

Η Ουκρανία έχει ενα μείγμα πηγών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Το Μάιο του 2017 η πυρηνική ενέργεια παραμένε η κύρια πηγή παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στην Ουκρανία και ανερχόταν στο 57,94% της συνολικής παραγωγής. Ακολούθως, από τη χρήση άνθρακα, πετρελαίου, και φυσικού αερίου παρήχθη αθροιστικά το 32.74%, το ποσοστό ενέργειας που παρήχθη από υδροηλεκτρικά εργοστάσια έφτασε το 7.2%, από ανανεώσιμες πηγές το 1.25%, και από ΒTTP το 0.87% της συνολικής ηλεκτρικής ενέργειας.  

Γραφική παράσταση

Άνθρακας

Τους τελευταίους μήνες του 2017 υπήρξε μία μείωση στον όγκο παραγωγής άνθρακα (6.9% μικρότερος όγκος από το 2016), συγκεκριμένα η παραγωγή του άνθρακα ατμοπαραγωγής μειώθηκε κατά 3.6% και του άνθρακα οπτανθρακοποίησης κατά 18.5%. 

Πετρέλαιο και φυσικό αέριο

Η παραγωγή πετρελαίου μειώθηκε κατά 3.1% από τον Ιανουάριο - Ιούλιου του 2017, αυτή η μείωση συμπεριλαμβάνει την 5.1% μείωση παραγωγής της Naftogaz. Αντιθέτως, η παραγωγή φυσικού αερίου αυξήθηκε κατά 7.3% συγκριτικά με την ίδια περίοδο του 2016, συμπεριλαμβανομένης της αύξησης παραγωγής κατά 2.3% των εταιριών του ομίλου Naftogaz.

Το τρίτο μεγαλύτερο απόθεμα σχιστολιθικού αερίου βρίσκεται στην Ουκρανική επικράτεια. Πρόκειται για ένα κοίτασμα 5-8 τρισεκκατομυρίων κυβικών μέτρων από τα οποία 1.2 είναι εξορύξιμα σήμερα. Καθώς η υδραυλική ρωγμάτωση δεν έχει απαγορευθεί στην Ουκρανία, η λεκάνη της Oleska στη δυτική Ουκρανία προσελκύει μεγάλο επενδυτικό ενδιαφέρον, καθώς κάποιες εταιρείες έχουν ήδη υπογράψει πολυετή συμβόλαια εξερεύνησης της λεκάνης.

Ανανεώσημες πηγές ενέργειας

Σύμφωνα με την Ukrainian Association of Renewable Energy, η Ουκρανία έχει ένα πολύ χαμηλό ποσοστό ηλεκτρικής ενέργειας παραγόμενης από ανανεώσημες πηγές ενέργειας συγκριτικά με τις περισσότερες χώρες της Ε.Ε. Παρόλα αυτα, σχεδόν 100 μονάδες παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές κατασκευάστηκαν προσφάτως, περιλαμβανωμένων και περίπου 70 σταθμών ηλιακής ενέργειας. Το ποσοστό του ηλεκτρισμού παραγώμενου από ανανεώσιμες πηγές αναμένεται να αυξηθεί. Η τωρινή παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές είναι 1.46 GW.

Ηλιακή Ενέργεια

Η Ουκρανική αγορά φωτοβολταϊκών είναι νέα αλλά πολλά υποσχόμενη. Φέτος περισσότερες από 60 νέες μονάδες παραγωγής ηλιακής ενέργειας συνολικής ισχύος 382 MW θα κατασκευαστούν στην Ουκρανία. Αυτό θα σημαίνει πως η συνολική παραγώμενη ισχύ όλων των φωτοβολταϊκών μονάδων της χώρας θα ξεπεράσει το 1.2 GW. Η αυξανόμενη φωτοβολταϊκή ισχύ της χώρας έχει πλέον ξεπεράσει τα 700 MW.

Ο κύριος παράγοντας που προωθεί την ανάπτυξη της ηλιακής ενέργειας στην Ουκρανία είναι το φθηνό κόστος της γης, σε σύγκριση με άλλες Ευρωπαϊκές χώρες και το ελκυστικό ποσοστό δασμολογικών ποσοστώσεων. Επιπλέον, η συγκεκριμένη βιομηχανία αναμένεται να μεγαλώσει ταχέως φέτος καθώς οι δασμολογικές ποσοστώσεις θα μειωθούν κατά 20% το 2019.

Σύμφωνα με τα παρεχόμενα στοιχεία από την εποπτική αρχή ενέργειας της Ουκρανίας National Energy and Utilities Regulatory Commission (NEURC), τον Ιανουάριο του 2018 η συνολική ισχύς της ανανεώσιμης ενέργειας υπό το FIT, μη περιλαμβανομένων εργοστασίων στην Κριμαία, ανήρθε στα 1,374.7 MW από τα οποία το 55% (741.9 MW) από μονάδες ηλιακής ενέργειας.

Αιολική Ενέργεια

Η Ουκρανία έχει το πλεονέκτημα πως έχει πολλούς ανέμους με το μεγαλύτερο αριθμό ανέμων στις ακτές της Μαύρης και της Αζοφικής Θάλασσας και στα Καρπάθια και Κριμαϊκά όρη.

Σύμφωνα με τα παρεχόμενα στοιχεία από την εποπτική αρχή ενέργειας της Ουκρανίας National Energy and Utilities Regulatory Commission (NEURC), τον Ιανουάριο του 2018 η συνολική ισχύς της ανανεώσιμης ενέργειας υπό το FIT, μη περιλαμβανομένων εργοστασίων στην Κριμαία, ανήρθε στα 1,374.7 MW από τα οποία το 33.8% (465.1 MW) από μονάδες αιολικής ενέργειας.

Βιομάζα

Τα δύο τρίτα της εν δυνάμει ανανεώσιμης παραγωγής ενέργειας της χώρας προέρχονται από βιομάζα. Η Ουκρανία έχει ένα εκτενές δίκτυο γεοθερμικών πηγών που μπορούν να χρησιμοποιηθούν πρωτίστως  για την παροχή θέρμανσης. Υπάρχει επίσης η δυνατότητα δημιουργίας διμερών μονάδων γεωθερµικής ενέργειας αξιοποιώντας υπάρχοντα πηγάδια σε εγκαταλελειμμένες εκτάσεις με κοιτάσματα πετρελαίου και φυσικού αερίου. Η κυβερνητική πολιτική επικεντρώνεται στην παρούσα στην ανάπτυξη του συγκεκριμένου κλάδου ανανεώσιμης ενέργειας καθώς το κόστος της εργασία και των πρώτως υλών είναι από τα χαμηλότερο στην Ευρώπη. 

Υδροηλεκτρική ενέργεια

Η υπολογιζόμενη ετήσια δυνατότητα παραγωγής υδροηλεκτρικής ενέργειας στην Ουκρανία είναι κοντά στα 20 δισεκκατομύρια kWh ηλεκτρισμού ετησίως.

Πυρηνική Ενέργεια

Η πυρηνική ενέργεια είναι η κύρια πηγή παραγωγής ηλεκτρισμού στη χώρα παρέχοντας σχεδόν το 50% του ηλεκτρισμού. Ο μεγαλύτερος πυρηνικός σταθμός ηλεκτροπαραγωγής στην Ευρώπη βρίσκεται στην Ουκρανία.

Η Energoatom (Εθνική Εταιρεία Παραγωγής Πυρηνικής Ενέργειας της Ουκρανίας), η κρατική πυρηνική εταιρεία, ιδρύθηκε το 1996. Έχει περίπου 38.000 εργαζόμενους.

Η έλλειψη λιγνίτη για τους σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής της Ουκρανίας εξαιτίας του πολέμου στο Donbass και ο τερματισμός λειτουργίας ενός εκ των έξι αντιδραστήρων του πυρηνικού σταθμού στο Zaporizhia οδήγησε σε συνεχείς διακοπές ρεύματος σε ολόκληρη την Ουκρανία από τις αρχές έως τα τέλη Δεκεμβρίου του 2014.

Το 2018, η Energoatom δήλωσε ότι οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας ήταν πολύ χαμηλές για να καλύψουν το κόστος των νέων πυρηνικών καυσίμων και ζήτησε αύξηση των τιμών.

Αλλαγές Στην Ενεργειακή Κατάσταση

Λόγω του ότι η Ουκρανία δεν ελέγχει συγκεκριμένα τμήματα της επικράτειάς της αντιμετωπίζει τον κίνδυνο απώλειας μερών του ενεργειακού της συστήματος. Παρόλα έχει την ευκαιρία να μειώσει την εξάρτηση της σε Ρωσικής προελεύσεως πετρέλαιο και φυσικό αέριο και ήδη έχει αρχίσει να εισάγει φυσικό αέριο από άλλες Ευρωπαϊκές χώρες.

Ενεργειακή Στρατηγική της Ουκρανίας μέχρι το 2035

Το καλοκαίρι του 2017, το συμβούλιο υπουργών της Ουκρανίας υιοθέτησε μια Νέα Ενεργειακή Στρατηγική (ΝΕΣ) για την περίοδο εώς το 2035. Η ΝΕΣ καθορίζει ένα μεγάλο εύρος σημαντικών ενεργειακών μεταρρυθμίσεων. Ο στόχος είναι η επίτευξη του 50% του παραγώμενου ηλεκτρισμού της χώρας να προέρχεται από πυρηνικές πηγές, 25% από ανανεώσημες, 13% από υδροηλεκτρικές, με το υπόλοιπο να καλύπτεται από γεωθερμικά εργοστάσια. Το κύριο στοιχείο της στρατηγικής είναι η μείωση κατά μισού της ενεργειακής κατανάλωσης της Ουκρανικής οικονομίας μέχρι το 2030 ενισχύοντας τη χώρα σε παραδοσιακές και ανανεώσημες πηγές ενέργειας. 

Ολοκλήρωση με την ενεργειακή αγορά της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Το 2005 η Ουκρανία και η Ε.Ε. μαζί με την Ευρωπαϊκή Κοινώτητα Ατομικής Ενέργειας υπέγραψαν µνηµόνιο συµφωνίας, το οποίο ανανεώθη το 2016, για έναν Στρατηγικό Ενεργειακό Συνεταιρισμό. Παρότι το Μνημόνειο είναι δηλωτικής φύσεως παρέχει τις βασικές κατευθύνσεις συνεργασίας, όπως ενεργειακή ασφάλεια, μεταφορά φυσικού αερίου και πετρελαίου, ολοκλήρωση των ενεργειακών αγορών, και την ανάπτυξη πολιτικής χαμηλών εκπομπών του άνθρακα.

Το 2011 η Ουκρανία εντάχθηκε στην Ευρωπαϊκή Ενεργειακή Κοινότητα, και το 2014 συνέπραξε μία συμφωνίας σύνδεσης με την Ε.Ε. η οποίο περαιτέρω αύξησε τις ενεργειακές της υποχρεώσεις, κάποιες από τις οποίες είναι, αναφορικά, η ενίσχυση της ενεργειακής αποδοτικότητας και ασφάλειας, η καλυτέρευση του ενεργειακού της δικτύου, η μείωση των εκπομπών άνθρακα, η ανάπτυξη και υποστήριξη των ανανεώσημων πηγών ενέργειας, και η ανάπτυξη μίας ανταγωνιστικής ενεργειακής αγοράς. Συνεπώς, η Ουκρανία έχει αναλάβει σχετική νομοθετική δράση.

Το 2017 η δημόσια Ουκρανική εταιρία ενεργειακών δικτύων Ukrenergo υπέγραψε την Συμφωνία βάσει των όρων της ενσωμάτωσης της Ουκρανίας στο European Network of Transmission System Operators (ENTSO-E). Εν τω παρόντι ένα μικρό τμήμα του Ουκρανικού ISP λειτουργεί σε δσωσδωδσδω με το ENTSO-E. Η περαιτέρω ολοκληρωση της Ουκρανίας με το ENTSO-E θα της επιτρέψει να συγχρονίσει το ενεργειακό της σύστημα με αυτό της υπόλοιπης Ευρώπης. Αυτό η αναμένεται να συμβεί το 2025 και θα επιφέρει στην Ουκρανία αυξημένη ενεργειακή ανεξαρτησία, αύξηση των ξένων επενδύσεων, και μείωση των τιμών του ηλεκτρισμού.

Φορολογία

Το 2017 οι συντελεστές φόρων εσόδων ενοικίασης για την γεώτρηση πετρελαίου μειώθηκαν. Συνεπώς, η γεώτρηση πετρελαίου σε βάθος μικρότερο των 5000μ φορολογείται με 29% έναντι του 45% που ίσχυε προηγουμένως, ενώ η γεώτρηση σε βάθος μεγαλύτερο των 5000μ φορολογείται με 14% έναντι του προισχύοντος 21%. Επιπλέον, μέρος των εσόδων ενοικίασης (5%) από την γεώτρηση πετρελαίου, φυσικού αερίου και συμπυκνωμένου φυσικού αερίου, θα κατανεμηθούν στους δήμους όπου βρίσκονται τα κοιτάσματα. Αυτά τα μέτρα υπολογίζεται πως θα αυξήσουν τα τοπικά έσοδα και θα ωθήσουν τις τοπικές αρχές στην έκδοση ειδικών αδειών εκμετάλλευσης υπεδάφους ώστε να αυξήσουν περαιτέρω τα έσοδα ενοικίασης.

Ένα ακόμα βήμα εκ μέρους της κυβέρνησης προς την ελευθεροποίηση του φορολογικού συστήματος ήταν η τροπολογία του Ουκρανικού φορολογικού κώδικα σχετικά με την καταβολή ποσοστά ενοικίασης από τα συμβαλλόμενα μέλη στις συµφωνίες επιµερισµού της παραγωγής (PSA). Προηγουμένως οι εταίροι σε συµφωνίες επιµερισµού της παραγωγής μπορούσαν να καθορίσουν το ποσοστό, αλλά αυτό το ποσοστό δεν μπορούσε να ήταν χαμηλότερο από ό,τι καθιέρωνε ο νόμος. Εν αντιθέσει, τώρα οι εταίροι μπορούν να καθορίσουν το ποσοστό ενοικίασης σε οποιοδήποτε επίπεδο, ακόμα και ας είναι μικρότερο από το νομικά καθορισμένο.

Μετατροπής της Ουκρανίας σε κόμβο φυσικού αερίου

Τελευταία, οχτώ εταιρίες έχουν υπογράψει συμφωνίες με την PJSC Uktransgaz για την αποθήκευση φυσικού αερίου, η οποία θα επιτρέψει στους εμπόρους να αποθηκεύουν φυσικό αέριο στις αποθήκες της χώρας μέχρι και έως τρία χρόνια χωρίς να πληρώσουν τέλη. Αυτή η συμφωνία ήταν απόρρεια της ελλήψεως φυσικού αερίου στις αποθήκες της χώρας και μπορεί να προσφέρει τα θεμέλια ώστε η Ουκρανία να γίνει μία εκ των μεγαλύτερων Ευρωπαϊκών ενεργειακών κόμβών. Επίσης, σχέδια για την δημιουργία ενεργειακού κόμβου ανακοινώθηκαν από την Πολωνική και Ουκρανική κυβέρνηση το καλοκαίρι του 2017 ως επίλυση της εξάρτησης, σε φυσικό αέριο, των δύο χωρών από την Ρωσία. Ο κόμβος προγραμματίζεται να εγκατασταθεί στα σύνορα των δύο χωρών, καθώς εκεί υπάρχει η απαιτούμενη υποδομή για τον σκοπό αυτό.

∆ιαχωρισµός της Naftogaz

Η Ουκρανία έχει κάνει τα πρώτα βήματα προς τον διαχωρισµό της Naftogaz, της κρατικής εταιρίας ενέργειας, σε ξεχωριστές εταιρίες παροχής, μεταφοράς και αποθήκευσης ενέργειας. Αυτος ο διαχωρισµός θα περιλαμβάνει την μεταφορά μέρους των περουσιακών στοιχείων της Naftogaz σε μία νεοιδρυθείσα εταιρία την Mahistralni Gazoprovody Ukrainy PJSC, η οποία θα λειτουργήσει ως μεταφορέας φυσικού αερίου μέσω των κεντρικών αγωγών και αποθηκευτικών χώρων αερίου. Αυτή η κίνηση θα φέρει τους κλάδους του φυσικού αερίου και πετρελαίου εγγύτερα στις προδιαγραφές αγοράς της ΕΕ.

Παρότι έχουν ήδη επιτευχθεί μερικά βήματα προς τη διάσπαση απομένουν ακόμα αρκετές ενέργειες. 

Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας

Η σημασία του τομέα των εναλλακτικών πηγών ενέργειας στην Ουκρανία σταδιακά αυξάνεται, ιδιαίτερα λόγω των προσδοφόρων γεωγραφικών παραγώντων, των υψηλών τιμών του ηλεκτρισμού και της θέρμανσης, τη θέσπιση «πράσινου δασμού» για εναλλακτικές πηγές ενέργειας, και του νέου νόμου περί της Ουκρανικής Αγοράς Ηλεκτρισμού (2017) ο οποίος βελτίωσε ιδιαιτέρως την εγχώρια βιομηχανία ανανεώσημων πηγών και σταθεροποίησε το νομικό πλαίσιο.

Εδώ και πολλά χρόνια η Ουκρανία προσπαθεί να ωθήσει τη παραγωγή του ηλεκτρισμού απο ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Αυτή η τόνοση είναι απόρροια του τιμολογίου τροφοδότησης της υποχρέωσης δηλαδή του κράτους να αγοράσει πράσινη ενέργεια από παραγωγούς που χρησιμοποιούν εναλλακτικές πηγές. Μέχρι το 2030 το τιμολογίο τροφοδότησης θα είναι σταθεροποιημένο στο Ευρώ και θα πληρώνετε σε εγχώριο νόμισμα. Όλος ο παραγώμενος ηλεκτρισμός, εξαιρώντας τα ποσά για προσωπική χρήση, θα υπόκειται στο τιμολογίο για την τροφοδότηση του δικτύου με την παραγόμενη ενέργεια.

Η Ουκρανία έχει διαφόρους νόμους που ρυθμίζουν τη χρήση εναλλακτικών πηγών ενέργειας, συμπεριλαμβανωμένων:

Νόμος περί Εναλλακτικών Πηγών Ενέργειας;

Νόμος περί Εναλλακτικών Καυσίμων (ο οποίος στοχεύει στην αύξηση του ποσοστού καταναλώσεως εναλλακτικών καυσίμων στο 20% επί του συνολικού μέχρι το 2020);

Νόμος περί Συνδιαστικής Παραγωγής Θερμικής και Ηλεκτρικής Ενέργειας και Αξιοποίηση των Αποβλήτων

2020 Εθνικό Σχέδιο Δράσης Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας.

Το καλοκαίρι του 2016 η Ουκρανία υπέβαλλε αίτηση μέλους στο the International Renewable Energy Agency (IRENA) και βρίσκεται τώρα καθ’οδόν στο να γίνει μέλος. Η συμμετοχή στο IRENA θα επωφελήσει την Ουκρανία στο να συνεργαστεί με αναπτυγμένες χώρες πάνω στις ανανεώσημες πηγές, καθώς και θα της δώσει επίσης τη δυνατότητα αίτησης στο Abu-Dhabi Fund for Development (AFD) για έργα πράσινων δανείων. 

Εφαρμογή Οδηγιών της ΕΕ

Πρέπει να εφαρμοστούν οι ακόλουθες οδηγίες της ΕΕ σχετικά με την εναλλακτική χρήση ενέργειας:

- ΕΕ Οδηγία 2003/30/EC αναφορικά με την προώθηση της χρήσης βιοκαυσίμων και άλλων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας
- ΕΕ Οδηγία ΕΕ Οδηγία αναφορικά με την παραγωγή ηλεκτρισμού από εναλλακτικές πηγές ενέργειας
- ΕΕ Οδηγία 2009/28/EC αναφορικά με την προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

«Ζεστά Δάνεια» προς τον ιδιωτικό τομέα για ενεργειακή απόδοση και χρήση πράσινης ενέργειας

Κρατικές τράπεζες επιχορηγούν τον ιδιωτικό τομέα καλύπτοντας το 20% του δανιακού κεφαλαίου για την αγορά θερμοσύφωνων (που δεν χρησιμοποιηούν αέριο) για ιδιωτική χρήση, 35% του κεφαλαίου για την αγορά ενεργειακά αποδοτικού εξοπλισμού για ιδιωτική χρήση, και 40% του κεφαλαίου για κοινόχρηστα ενεργειακά μέτρα σε πολυκατοικίες.

Εκπομπές Άνθρακα

Η Συμφωνία του Παρισιού για την κλιματική αλλαγή επικυρώθηκε από την Ουκρανία το 2016, βάσει αυτού η χώρα υιοθέτησε επίσης την ιδέα της εφαρμογής κρατικής πολιτικής σχετικά με την κλιματική αλλαγή για την περίοδο του 2030.

Είναι υποχρεωτικό για την Ουκρανία να εφαρμόσει τα θεσπίσματα των Ευρωπαϊκων οδηγιών 2010/75/EU και 2001/80/EU αναφορικά με τις εκπομπές άνθρακα. Η Ουκρανία έχει επίσης δεσμευθεί πως θα εφαρμόσει την οδηγία 200/87/EC για τη δημιουργία ενός συστήματος δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου. Η νομοθεσία δεν έχει ακόμα αναπτυχθεί. Παρόλα αυτά, η Ουκρανία χρησιμοποιεί άλλα μέτρα, παραδείγματος χάριν έναν περιβαλλοντικό φόρο, για να μειώσει τα επίπεδα των εκπομπών άνθρακα.

Πρωτοβουλίες Εξωτερικών Επενδύσεων

Τα τελευταία χρόνια έχει παρατηρηθεί μία αύξηση στα έργα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Πολλά εξ αυτών πραγματοποιούνται από ξένους επενδυτές οι οποίοι επέλεξαν την Ουκρανική αγορά ως αποτέλεσμα των νομικών μεταρρυθμίσεων σχετικά με το κανονισμό τιµολογίων τροφοδότησης.

Προοπτικές

H Ουκρανία έχει τη δυνατότητα να καλύψει μέχρι το 2050 άνω του 90% των ενεργιακών της αναγκών μέσω ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Αν η χώρα ενισχύσει τη μετάβασή της σε ανανεώσιμες πηγές μέχρι το 2035 μπορεί να φτάσουν το 40% επί του συνόλου. Η μετάβαση θα συμβεί πρωτίστως χάρις στην αιολική και ηλιακή ενέργεια, καθώς και στην καύση βιομάζας. Η παραγωγή αιολικής και ηλιακής ενέργειας  μπορεί να φτάσει το 45% και 36% επί του συνόλου, και της βιομάζας μέχρι και 73% στο γενικό σύστημα της θερμικής παραγωγής ενέργειας. Εν κατακλείδι, σύμφωνα με τους υπολογισμούς του Ουκρανικού Υπουργικού Συμβουλίου η Ουκρανία δύναται όχι μόνο να ανεξαρτητοποιηθεί ενεργειακά, αλλά και να καταστεί ένας μείζων εξαγωγέας.