ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ

Επισκόπηση της οικονομικής διάρθρωσης και των μεγάλων βιομηχανιών

Το εργατικό δυναμικό της χώρας χωρίζεται σε διάφορους τομείς. Η γεωργία απασχολεί 13,5% του εργατικού δυναμικού της χώρας. Με περίπου ένα τρίτο της καλλιεργήσιμης γης ολόκληρης της ΕΕ, η Ουκρανία κατέχει την 6η θέση ως μεγαλύτερος εξαγωγέας σιτηρών στον κόσμο. Οι γεωργικές εκμεταλλεύσεις έχουν χαμηλό κεφάλαιο κίνησης, αλλά με περαιτέρω επενδύσεις θα μπορούσαμε να δούμε μια διπλάσια αύξηση σε μέγεθος στην συγκομιδή σιτηρών μέσα σε μια δεκαετία. Ο μεταποιητικός τομέας αντιπροσωπεύει το 15% του ΑΕΠ και απασχολεί το 12,4% του εργατικού δυναμικού της χώρας. Οι βιομηχανίες στις οποίες η κυβέρνηση έχει μειώσει την παρέμβασή της, όπως η επεξεργασία τροφίμων, έχουν δείξει λογικές επιδόσεις, ωστόσο η μεταλλουργία και η μηχανική έχουν αποδειχθεί ότι αποτελούν τη «ραχοκοκαλιά» της οικονομίας.

Οι προμηθευτές ανταλλακτικών αυτοκινήτων έχουν στενά συνδεθεί με τη γερμανική αυτοκινητοβιομηχανία και ορισμένες ξένες εταιρείες έχουν ανοίξει εργοστάσια παραγωγής στην Ουκρανία. Το 2017, η ανάκαμψη πολλών βιομηχανιών έχει καθυστερήσει λόγω της διακοπής των εμπορικών δεσμών με τα εδάφη του Ντόνετσκ και του Λουγάνσκ. Ο τραπεζικός τομέας μεταρρυθμίζεται μετά την εκκαθάριση 80 από τις 180 τράπεζες στην Ουκρανία. Η τελευταία εθνικοποίηση της μεγαλύτερης τράπεζας της χώρας απεικονίζεται ως ένα σημαντικό βήμα προς τη διαφύλαξη της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας στην Ουκρανία. Παρόλα αυτά, οι τράπεζες εξακολουθούν να έχουν κάποια απροθυμία όταν πρόκειται να δώσουν δάνεια και τα επιτόκια είναι υψηλά και αυξάνονται ακόμα περισσότερα. Τα ορυκτά είναι πολύ σημαντικά για την Ουκρανία, καθώς η χώρα έχει τη μεγαλύτερη προσφορά τιτανίου στον κόσμο, την τρίτη μεγαλύτερη κατάθεση σιδηρομεταλλεύματος και το 30% του παγκόσμιου μεταλλεύματος μαγνησίου. Η βιομηχανία μετάλλων αντιπροσωπεύει τα δύο τρίτα όλων των εξαγωγών.

Επισκόπηση της οικονομίας

Πρ’ολο η Ουκρανια ήταν κάποτε η ηγέτης στον τομέα της γεωργίας, η οικονομία της εξαρτάται κυρίως από τον χάλυβα και άλλες βαριές βιομηχανίες. Η χώρα χτυπήθηκε σκληρά από τη μεγάλη ύφεση, όταν το πραγματικό ΑΕΠ υποχώρησε σχεδόν κατά 15% το 2009. Μετά την κατάρρευση της πρώην Σοβιετικής Ένωσης, αυτή η ύφεση μπορεί να θεωρηθεί ως η χειρότερη για την Ουκρανία. Το κατά κεφαλήν εισόδημα της Ουκρανίας ανέρχεται μόλις στο 21% του μέσου όρου της ΕΕ. Ο αναπροσανατολισμός του εμπορίου προς την Ευρώπη και την Ασία σημειώνει πρόοδο, αλλά δεν είναι μια απλή διαδικασία.

Μετά από μια ανάσα ανακούφισης το 2012 και το 2013, η οικονομία συρρικνώθηκε το 2014 και το 2015 λόγω της σύγκρουσης στην Κριμαία και την ανατολική Ουκρανία. Περίπου το 4% του ΑΕΠ της Ουκρανίας αντιπροσωπεύεται από την προσάρτηση της Ρωσίας στην Κριμαία το 2014. Επιπλέον, οι ένοπλες δυνάμεις που υποστηρίζονται από τη Ρωσία κατέλαβαν εδάφη στην ανατολική Ουκρανία που αντιπροσώπευαν το 10% του ΑΕΠ της χώρας το 2013. Συνολικά η οικονομία συρρικνώθηκε κατά σχεδόν ένα πέμπτο στην περίοδο μετά την προσάρτηση της Κριμαίας από την Ρωσία.

Μια μέτρια ανάπτυξη ήταν εμφανής το 2016. Η ευπρόσδεκτη ανάκαμψη οφειλόταν σε μεγάλο βαθμό στις αποφασιστικές μεταρρυθμίσεις που περιλαμβάνουν μια πιο ευέλικτη συναλλαγματική ισοτιμία και αυστηρότερες δημοσιονομικές και νομισματικές πολιτικές. Η οικονομία συνέχισε να βελτιώνεται το 2017, όταν το πραγματικό ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 1,9%. Η ανοικοδόμηση των υποδομών και η αναζωογόνηση των τραπεζικών δανείων παρείχαν περαιτέρω υποστήριξη.

Σύνοψη του όγκου των εισαγωγών και των εξαγωγών του 2017

Ο όγκος των εξαγωγών αγαθών και υπηρεσιών της Ουκρανίας το 2017 ανήλθε σε 52.329,6 εκατομμύρια δολάρια, των εισαγωγών - 54,995 εκατομμύρια δολάρια. Σε σύγκριση με το 2016, οι εξαγωγές αυξήθηκαν κατά 16,0%, οι εισαγωγές - κατά 23,3%. Το αρνητικό υπόλοιπο του εξωτερικού εμπορίου ανήλθε σε 2.625,4 εκατομμύρια δολάρια (το 2016, θετικό υπόλοιπο - 541,6 εκατομμύρια δολάρια).

Σύμφωνα με την Υπηρεσία Στατιστικής του κράτους, το 2017, οι εξαγωγές αγαθών ανήλθαν σε 43.266,6 δισ. Δολάρια, οι εισαγωγές - 49.598,5 δισ. Δολάρια. Σε σύγκριση με το 2016, οι εξαγωγές αυξήθηκαν κατά 19,0% (κατά 6,904,9 δισ. Δολάρια), οι εισαγωγές - κατά 26,4% (κατά 10,348,7 δισ. Δολάρια). Το αρνητικό υπόλοιπο ανήλθε σε 6.331,9 δισεκατομμύρια δολάρια (το 2016, αρνητικό υπόλοιπο - 2.888,1 δισεκατομμύρια δολάρια).

Ο δείκτης κάλυψης εξαγωγών / εισαγωγών ανήλθε σε 0,87 (0,93 - το 2016). Οι εξωτερικές συναλλαγές πραγματοποιήθηκαν με εταίρους από 223 χώρες.

Σύμφωνα με την υπηρεσία κρατικών στατιστικών, το 2017 οι εξαγωγές υπηρεσιών ανήλθαν σε 10,446,6 δισ. δολάρια, οι εισαγωγές - 5,359,2 δισ. ευρώ. Σε σύγκριση με το 2016, οι εξαγωγές αυξήθηκαν κατά 5,9% (κατά 578,6 εκατομμύρια δολάρια), οι εισαγωγές - κατά 0,6% (κατά 32,7 εκατομμύρια δολάρια). Το θετικό υπόλοιπο ανήλθε σε 5.087,4 δισ. δολάρια (το 2016 θετικό υπόλοιπο - 4.541,5 δισ. δολάρια).

Ο δείκτης κάλυψης εξαγωγών / εισαγωγών ανήλθε σε 1,95 (1,85 - το 2016). Οι εξωτερικές συναλλαγές πραγματοποιήθηκαν με εταίρους από 225 χώρες.

Τα στοιχεία που παρέσχε η Υπηρεσία Στατιστικής απέκλεισαν τα προσωρινά κατεχόμενα εδάφη της Αυτόνομης Δημοκρατίας της Κριμαίας, της Σεβαστούπολης και ορισμένων τμημάτων της ζώνης που διεξάγεται η αντιτρομοκρατική επιχείρηση στο Ντονμπάς.

Κύριοι εισαγωγικοί και εξαγωγικοί προορισμοί

Κύριοι εξαγωγικοί προορισμοί 2017
Μερίδιο (%)
Κύριοι εισαγωγικοί προορισμοί 2017
Μερίδιο (%)
Εξαγωγές (fob) στην Ευρώπη 61.6 Εισαγογές (cif) από την Ευρώπη 70.6
Εξαγωγές (fob) στην Ασία και Ειρινικό 18.8 Εισαγογές (cif) από την Ασία και το Ειρινικό 19.6
Εξαγωγές (fob) στην Αφρική και Μέση Ανατολή 16.6 Εισαγογές (cif) από την Βόρεια Αμερική 5.5
Εξαγωγές (fob) στην Βόρεια Αμερική 2.0 Εισαγογές (cif) από την Αφρική και την Μέση Ανατολή 2.5
Εξαγωγές (fob) στην Λατινική Αμερική 0.9 Εισαγογές (cif) από την Λατινική Αμερική 1.6
Εξαγωγές (fob) στις Άλλες χώρες 0.1 Εισαγογές (cif) από την Αυστραλασία 0.3


Διεθνές εμπόριο

Το 2017 το μερίδιο όλων των εξαγωγών στο ΑΕΠ αντιπροσώπευε το 39,7%. Μετά από μια απότομη πτώση το 2016, οι εξαγωγές αυξήθηκαν κατά 18,8% το 2017. Μία αύξηση 5,7% αναμένεται φέτος. Οι ουκρανοί εξαγωγείς στρέφονται στην ΕΕ ως την κύρια εξαγωγική τους αγορά, ενώ η ΕΕ αντιπροσωπεύε το 40,5% των συνολικών εξαγωγών το 2017. Η πρόσφατη εμπορική συμφωνία με την ΕΕ έχει ενισχύσει σημαντικά τις εξαγωγές. Ωστόσο, οι εξαγωγές στην Ρωσία εξακολουθούν να αντιπροσωπεύουν το 9,5%. Το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών ανήλθε σε 3,5% του ΑΕΠ το 2017 και το ίδιο αποτέλεσμα αναμένεται το 2018. Η μεγαλύτερη ανισορροπία οφείλεται στην αύξηση των εισαγωγών ενδιάμεσων και επενδυτικών αγαθών.

Οικονομικές προοπτικές

Η οικονομία της χώρας βελτιώνεται σταδιακά. Το 2018, το πραγματικό ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί κατά 2,7% μετά από αύξηση κατά 1,9% το 2017. Η ιδιωτική κατανάλωση αναμένεται να είναι ο κύριος μοχλός, ωστόσο η ανάκαμψη της γεωργικής παραγωγής θα ωφελήσει επίσης την οικονομία. Καθώς ο αντίκτυπος του πρόσφατου εμπορικού αποκλεισμού μειώθηκε, οι εξαγωγές θα πρέπει να συνεχίσουν να αυξάνονται. Η αποτυχία εφαρμογής ενός άλλου γύρου διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων φαίνεται να καθυστερεί τη χορήγηση δανείου από το ΔΝΤ. Ο υψηλός βαθμός πληθωρισμού έχει αποδειχθεί να είναι ένας από τους αγώνες της Ουκρανίας, ωστόσο οι αρχές κατάφεραν πρόσφατα να επιτύχουν μια πιο σταθερή συναλλαγματική ισοτιμία και επέβαλαν πιο χρήσιμες νομισματικές πολιτικές. Όσον αφορά τον πληθωρισμό, οι τιμές αυξήθηκαν κατά 14,4% το 2017 ενώ αναμένεται πληθωρισμός 11% για το τρέχον έτος. Τα επιτόκια αυξήθηκαν τον Ιανουάριο του 2018, ενώ ο μεσοπρόθεσμος στόχος της κεντρικής τράπεζας για τον πληθωρισμό είναι 5%. Η ιδιωτική τελική κατανάλωση αυξήθηκε κατά 3,6% το 2017 και αναμένεται αύξηση 3,7% το 2018. Οι δαπάνες των νοικοκυριών υποστηρίζονται από την αύξηση των μισθών (ο ελάχιστος μισθός διπλασιάστηκε το 2017). Θεωρείται επίσης ότι η αύξηση του κατώτατου μισθού ενισχύει τις καταναλωτικές δαπάνες. Η ανεργία το 2017 ήταν 9,6%, φέτος εκτιμάται να μειώσει και να γίνει 9,1%. Ωστόσο, δεδομένου ότι οι Ουκρανοί είχαν πρόσβαση στις χώρες τηε ΕΕ χωρίς θεώρηση από τον Ιούνιο 2017, παρατηρήθηκε μια τάση πολλών εργαζομένων με υψηλά προσόντα να εγκαταλείπουν τη χώρα τους για την  Πολωνία.

Αξιολόγηση του δυναμικού της αγοράς

Μια βιώσιμη λύση στη σύγκρουση στην ανατολή είναι απαραίτητη για τη βελτίωση των προοπτικών της χώρας. Το ΑΕΠ αναμένεται να αυξάνεται κατά μέσο όρο περίπου 3% ετησίως. Ταχύτεροι ρυθμοί ανάπτυξης θα είναι εφικτοί εάν υλοποιηθούν κρίσιμες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις. Υπάρχουν αρκετές θετικές εξελίξεις που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε πρόσθετη ανάπτυξη, δηλαδή η ιδιωτικοποιήση μεγάλης κλίμακας, η ελευθέρωση του forex και το άνοιγμα της αγοράς γης. Οι συνέπειες της συμφωνίας Ουκρανίας με την ΕΕ για ενίσχυση του εμπορίου θα τονώσουν την οικονομία αλλά μόνο μακροπρόθεσμα. Η κυβέρνηση έχει εγκρίνει νόμους που σφίγγουν τη δημοσιονομική πειθαρχία, ελευθερώνουν τις αγορές ενέργειας και τροποποιούν τις συντάξεις. Ωστόσο, απαιτούνται βαθύτερες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις για την ενίσχυση της εμπιστοσύνης των επενδυτών και της παραγωγικότητας.

Επιχειρηματικό περιβάλλον

Η κυβέρνηση έχει κάνει αρκετές ενέργειες για να καταπραΰνει τους επενδυτές. Ορισμένες από τις ενέργειες περιλαμβάνουν φορολογικές αλλαγές, συγκεκριμένα έναν νέο φορολογικό κώδικα, ο οποίος προβλέπει ένα κατ 'αποκοπή ποσό 20% για τα εταιρικά και προσωπικά εισοδήματα, τον ΦΠΑ και τους φόρους μισθωτών υπηρεσιών. Οι φόροι κατανάλωσης για αγαθά όπως το αλκοόλ και ο καπνός αυξήθηκαν το 2017. Ένα ειδικό καθεστώς ΦΠΑ για τους γεωργικούς φόρους περατώθηκε το 2017. Επιπλέον, ο διπλασιασμός του ελάχιστου μισθού πέρυσι κατέστησε εφικτό να αυξηθεί το Ταμείο Συντάξεων και να τραβηχτεί έναν αριθμό επιχειρήσεων από τον ανεπίσημο τομέα. Οι τιμές των καυσίμων στην εγχώρια αγορά αυξήθηκαν από τους αξιοματούχους παρόλο την αύξηση, η θέρμανση και οι τιμές του φυσικού αερίου είναι πολύ χαμηλές σε σύγκριση με ολόκληρη την περιοχή. Αναμένεται σύντομα να εισαχθεί ένας νέος τύπος για την αύξηση των εγχώριων τιμών αερίου στο επίπεδο της αγοράς. Το έλλειμμα των συνταξιοδοτικών ταμείων (5% του ΑΕΠ) που προκύπτει είναι μια σημαντική δημοσιονομική ευπάθεια, αλλά το Κοινοβούλιο έχει εγκρίνει σημαντική μεταρρύθμιση. Αυτό θα άρει την ελάχιστη περίοδο εισφορών για να δικαιούται οι άνθρωποι κρατική σύνταξη από 15 έως 25 έτη. Έχει σημειωθεί μικρή πρόοδος όσον αφορά την ιδιωτικοποίηση, την ανάπτυξη της αγοράς γης ή την μεταρρύθμιση του μεγάλου κρατικού τομέα επιχειρήσεων. Η κυβέρνηση έχει αντιμετωπίσει κάποια κριτική από το ΔΝΤ όσον αφορά την καταπολέμηση της διαφθοράς, την αναβολή της υιοθέτησης του νόμου για τις ιδιωτικοποιήσεις και τη δημιουργία ενός δικαστηρίου κατά της διαφθοράς.